HABER MERKEZİ – Hazine ve Maliye Bakanlığı, kamuoyunda “naylon fatura” olarak bilinen sahte belge düzenlenmesiyle mücadelede yeni bir dönemi başlattı. Kayıt dışı ekonomiyle mücadele kapsamında geliştirilen yapay zekâ destekli analiz uygulaması KAŞİF, günlük milyonlarca mükellefi tarayarak riskli işlemleri anlık olarak tespit ediyor.
Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) tarafından kullanılan ve daha önce kural tabanlı çalışan Sahte Belge Risk Analiz Programı (SARP) ile Riskli İade Takip ve Analiz Programı’na (RİTAP) ek olarak devreye alınan KAŞİF, yapay zekâ ve makine öğrenmesi teknolojileriyle sahte belgeyle mücadelede etkinliği artırıyor.
Kural Değil, Davranış Analizi Yapıyor
GİB Teknoloji ile TÜBİTAK Yapay Zekâ Enstitüsü iş birliğiyle geliştirilen KAŞİF, klasik kural tabanlı sistemlerden farklı olarak herhangi bir ön tanım olmadan çalışıyor. Büyük veri üzerinde yapılan günlük analizlerle mükelleflerin davranış değişiklikleri otomatik olarak algılanıyor, yeni riskler kendiliğinden ortaya çıkarılıyor.
Sistem, her yeni veriyi yeniden değerlendirerek riskli mükellefleri günbegün belirliyor ve raporluyor.
4 Milyon Mükellef Günlük Analiz Ediliyor
Onlarca terabaytlık veri üzerinde çalışan KAŞİF ile yaklaşık 4 milyon mükellef her gün analiz ediliyor. Mükellefiyet bilgileri, fatura hareketleri, tahakkuk ve tahsilat verileri, ithalat-ihracat işlemleri, beyannameler, çalışan sayıları, işletme kapasitesi ve demirbaş kayıtları gibi çok sayıda başlık aynı anda izleniyor.
Bu sayede riskli durumlar çok daha hızlı ve yüksek doğrulukla tespit ediliyor.
Sahte Şirketler Kurulduğu Gün Yakalanıyor
Uygulamanın devreye alınmasıyla birlikte kısa sürede dikkat çeken tespitler yapıldı. Faaliyete başladığı gün hiçbir alımı olmadan fatura düzenleyen mükellefler, kuruluşundan birkaç gün sonra milyonlarca liralık sahte fatura kesen şirketler ve aynı kişi adına farklı vergi dairelerinde kurulan firmalar aynı gün içinde belirlendi.
Son üç ayda kurulan ve toplam 276 milyar liralık fatura düzenlediği tespit edilen 2 bin 550 mükellefin, herhangi bir ticari faaliyeti olmadan sahte belge düzenlemek amacıyla kurulduğu ortaya çıkarıldı.
Ayrıca milyonlarca liralık haksız KDV iadesi talep eden mükellefler de sistem tarafından tespit edildi.
Riskli Mükellefler İncelemeye Sevk Ediliyor
Sahte belge düzenleme riski yüksek görülen mükellefler, Vergi Denetim Kurulu’na bildirilerek vergi incelemesine sevk ediliyor. Aynı zamanda bağlı oldukları vergi dairelerine iletilen bilgiler doğrultusunda iş yerlerinde yoklama yapılıyor.
Vergi daireleri bünyesinde kurulan komisyonların kararlarıyla, sahte belge düzenlemek amacıyla mükellefiyet tesis ettirdiği belirlenen şirketlerin kayıtları kapatılıyor.
Şimşek: Kayıt Dışılıkla Mücadelede Yeni Dönem
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yapay zekâ destekli uygulamaların kayıt dışı ekonomiyle mücadelede önemli bir eşik olduğunu belirterek, “Yeni teknolojilerle kayıt dışı tüm faaliyetleri anında tespit edebiliyoruz. Tüm mükelleflerimizi kayıt içinde kalmaya davet ediyorum” dedi.
Risk analiz altyapısının sürekli geliştirildiğini vurgulayan Şimşek, bu sistemlerle hem haksız kazançların önüne geçileceğini hem de rekabet eşitsizliğinin azaltılacağını ifade etti.
News
